دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و مقامات ارشد دولتش به گزارش اطلاعاتی فاششدهای که مدعی بود حملات آمریکا به ایران تنها برنامه هستهای این کشور را برای چند ماه به تعویق انداخته، واکنش نشان دادهاند.
آقای ترامپ روز چهارشنبه (۴ تیر- ۲۵ ژوئن) در نشست ناتو در لاهه گفت این حملات منجر به «نابودی» توان هستهای ایران شده و برنامه اتمی این کشور را «برای دههها» به عقب رانده است. آقای ترامپ افزود اگر تاسیسات هستهای ایران در حمله آمریکا نابود نشده بود، تهران «توافق» نمیکرد و حاضر به قبول آتشبس در جنگ با اسرائیل نمیشد.
رئیسجمهور آمریکا در نشست ناتو در لاهه تکرار کرد که حمله آمریکا به مراکز هستهای ایران «ویرانگر» بود و آنها را «غافلگیر» کرد.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، که او نیز در این نشست حضور داشت، در سخنانی گفت که ارزیابی اولیه پنتاگون با «اطمینان پایین» انجام شده و پلیس فدرال آمریکا، افبیآی، در حال تحقیق درباره این افشاگری است.
روز سهشنبه (۳ تیر)، منابع آگاه از گزارش اولیه درباره بمبارانهای روز شنبه به شبکه خبری سیبیاس (شریک خبری بیبیسی در آمریکا) گفتند که ذخایر اورانیوم غنیشده ایران «از بین نرفته» است.
بر اساس این گزارش این حملات تنها برنامه هستهای ایران را «برای چند ماه عقب انداختهاند»، ارزیابی که کاخ سفید بهسرعت آن را «کاملاً نادرست» خواند.
بر اساس این گزارش، حملات به تأسیسات غنیسازی مستحکم فردو و نطنز تنها ورودیها را مسدود کرده اما موفق به نابودی سازههای زیرزمینی نشده است.
مقاماتی که با ارزیابی فاششده آژانس اطلاعات دفاعی آشنا هستند گفتهاند که این تنها یک ارزیابی اولیه است و ممکن است با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات بیشتر از محلهای مورد حمله، این ارزیابیها تغییر کند.
آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، یکی از نهادهای وابسته به پنتاگون است که در حوزه اطلاعات نظامی تخصص دارد و برای پشتیبانی از عملیاتهای نظامی اطلاعات فنی جمعآوری میکند. این آژانس از سایر نهادهای اطلاعاتی مانند سیا متمایز است.
ایالات متحده ۱۸ نهاد اطلاعاتی مختلف دارد که بسته به مأموریت و حوزه تخصصی هر کدام، گزارشهایی متناقض با یکدیگر ممکن است ارائه دهند. به عنوان مثال، جامعه اطلاعاتی آمریکا هنوز بر سر منشأ ویروس کووید-۱۹ به توافق نرسیده است.
روز چهارشنبه، در حالی که آقای ترامپ در کنار دبیرکل ناتو، مارک روته نشسته بود، ابتدا اذعان کرد که اطلاعات مربوط به حمله «کاملاً قطعی نیست».
اما سپس ارزیابی قاطعتری ارائه داد و گفت: «این حمله بسیار شدید بود، این نابودی کامل بود.»
وقتی از آقای ترامپ پرسیده شد که آیا در صورت ازسرگیری فعالیتهای هستهای ایران، آمریکا دوباره حمله خواهد کرد، پاسخ داد: «مطمئناً، ولی فکر نمیکنم لازم باشه نگرانش باشم. این قضیه برای سالها از بین رفته است.»
آقای ترامپ در ادامه حملات اخیر را با بمباران اتمی هیروشیما در پایان جنگ جهانی دوم مقایسه کرد.
او گفت: «نمیخوام از هیروشیما مثال بزنم، نمیخوام از ناگاساکی مثال بزنم، ولی اساساً همین اتفاق افتاد؛ چیزی که باعث پایان جنگ شد.»
رئیسجمهور آمریکا در کنار مارکو روبیو، وزیر خارجه و پیت هگست، وزیر دفاع نشسته بود و هر این دو نیز نسبت به صحت اطلاعات فاششده ابراز تردید کردند.
آقای هگست گفت که این افشاگری انگیزه سیاسی داشته و اصرار داشت که بمبها «دقیقاً به هدف برخورد کردهاند.»
او افزود: «هرگونه ارزیابی که خلاف این را بگوید، با انگیزههای دیگر حدسوگمان میزند.» او این افشاگری را «کاملاً نادرست» خواند.
آقای روبیو نیز به اعتبار گزارش فاششده شک کرد و گفت محتوای آن در رسانهها تحریف شده و کسانی که آن را فاش کردند را «چاقوزنهای حرفهای» نامید.
ارزیابی اولیه همچنین نشان داد که بخشی از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران پیش از حمله جابهجا شده بود.
به گفته منابع آگاه، سانتریفیوژهای ایران عمدتاً «دستنخورده» باقی ماندهاند و تخریبها محدود به ساختمانهای بالایی و در سطح زمین بوده است.
به گفته این منابع ورودیهای دو سایت هستهای مسدود شده است و بخشی از زیرساختها آسیب دیدهاند، اما بسیاری از تأسیسات عمیقتر از انفجارها جان سالم به در بردهاند.
در اصطلاح اطلاعاتی آمریکا، «اطمینان پایین» به این معناست که اطلاعات از منابع ضعیف، پراکنده یا نامطمئن به دست آمده و بنابراین نسبت به ارزیابیهایی با «اطمینان متوسط» یا «اطمینان بالا»، از اعتبار کمتری برخوردار است.
اشاره پیت هگست به اینکه این گزارش داری سطح «اطمینان پایین» است، حاکی از آن است که این یافتهها موقتی هستند و ممکن است با دریافت جزئیات بیشتر تغییر کنند.
ایالات متحده روز شنبه به سه سایت هستهای ایران – فردو، نطنز و اصفهان – حمله کرد و از بمبهای موسوم به «سنگرشکن» (بانکر باستر) استفاده کرد که برای نفوذ به اهداف زیرزمینی مستحکم طراحی شدهاند.
در حالی که نوع دقیق مهمات استفادهشده در حمله تأیید نشده است، تصور میشود که تنها سلاحی که قادر به نابودی تأسیسات غنیسازی زیرزمینی ایران باشد، بمب بسیار سنگین «نفوذگر عظیم» موسوم به ام او پی به وزن ۱۴۰۰۰ کیلوگرم باشد.
تهران همواره اعلام کرده است که برنامه هستهایاش صرفاً اهداف صلحآمیز دارد.
چند ساعت پس از حملات روز شنبه، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، به خبرنگاران گفت که ارزیابی خسارات وارده به تأسیسات «زمانبر» خواهد بود.
با این حال او افزود که «هر سه سایت آسیب بسیار شدید و ویرانی گستردهای را متحمل شدهاند».
تصاویر ماهوارهای شش دهانه انفجار جدید را در اطراف دو ورودی سایت هستهای فردو نشان میدادند، بههمراه گرد و غبار خاکستری و آوار.
با این حال، از روی تصاویر ماهوارهای اخیر مشخص نیست که این سایتها تا چه اندازه در زیر سطح زمین آسیب دیدهاند.
حسن عابدینی، معاون سیاسی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، گفت که سه سایتی که توسط آمریکا هدف قرار گرفتند، «مدتی پیش» تخلیه شده بودند و ایران «ضربه بزرگی متحمل نشد چون مواد قبلاً منتقل شده بودند».
در همین حال، مقامات آمریکایی و اسرائیلی هر دو این عملیات را «موفقیتآمیز» توصیف کردهاند.
